Kemik İliği Nakli

Hematopoietik Kök Hücre Nakli

Kemik İliği Nakli Nedir?

Kemik iliği nakli, aslında sağlıklı kan yapıcı kök hücrelerin hastaya yeniden verilmesi işlemidir.
Amaç, kemoterapi veya hastalık nedeniyle hasar gören kan hücre üretimini yeniden başlatmak ve bağışıklık sistemini onarmaktır.
Kök hücreler kemik iliğinde bulunur; bu hücreler kanın üç temel elemanını üretir:
Eritrosit (alyuvar) → oksijen taşır
Lökosit (akyuvar) → enfeksiyonla savaşır
Trombosit → kanamayı durdurur
Nakil sonrası bu hücrelerin yeniden üretilmesi, hastanın iyileşmesinin anahtarıdır.
Kemik iliği nakli iki şekilde yapılabilir: otolog ve allojenik nakil.

OTOLOG KÖK HÜCRE NAKLİ

Hastanın Kendi Hücreleriyle
Tanım
  • Hastanın kendi sağlıklı kök hücreleri toplanır, dondurulur ve yoğun kemoterapiden sonra tekrar geri verilir.
Amaç
  • Yüksek doz tedavi sonrası kemik iliğinin yeniden çalışmasını sağlamak.
Kullanıldığı hastalıklar
  • Multipl miyelom ve Lenfoma.
Avantajı
  • Bağışıklık sistemi reddi olmaz, GVHD (verici-hasta uyuşmazlığı) riski yoktur.
Dezavantajı
  • Kök hücreler hastanın kendisinden olduğu için, nadiren “mikroskobik hastalık kalıntısı (minimal residual disease)” taşıyabilir.

Otolog nakil, hastalığı tamamen ortadan kaldırmaktan çok, hastalığı uzun süre kontrol altında tutmayı hedefler.

ALLOJENİK KÖK HÜCRE NAKLİ

Başka Bir Vericiden
Tanım
  • Kök hücreler genetik olarak uyumlu bir vericiden (genellikle kardeş, bazen doku uyumlu yabancı) alınır.
Amaç
  • Hastalıklı kemik iliğini tamamen değiştirip, vericinin sağlıklı bağışıklık sistemini yerleştirmek.
Kullanıldığı hastalıklar
  • Akut lösemi, MDS, aplastik anemi, talasemi, bazı miyelofibroz olguları.
Avantajı
  • Verici bağışıklığı sayesinde “graft versus lösemi (GVL)” etkisi olur — kalan hastalıklı hücreler yok edilir.
Dezavantajı
  • Graft versus host hastalığı (GVHH) riski vardır — verici bağışıklığı hastanın dokularına saldırabilir.
Uyum Kriteri
  • En önemli belirleyici HLA (doku tipi) uyumudur. 10/10 eşleşme idealdir.

Hangisi Bana Uygun?

Her hastaya her nakil türü uygun değildir.

Karar; hastalığın türüne, yaşa, genel sağlık durumuna ve donör bulunup bulunmamasına göre verilir.

ACİL UYARI: Ateş, kontrol edilemeyen kanama veya ani şiddetli belirtilerde derhal acil servise başvurun!